Watergaasvlieg

Osmylus fulvicephalus - watergaasvlieg

De watergaasvlieg is één van de opvallendste en makkelijkst te herkennen gaasvliegen. De dieren zijn 4 tot 5 cm groot, hebben een roodachtige kop en vleugels met een zwart vlekkenpatroon. De soort is vrij zeldzaam maar veel mensen die regelmatig langs stromend water lopen hebben hem wel eens gezien. Ondanks de opvallende verschijning van de soort is er weinig bekend over de verspreiding in Nederland. Om hier verandering in te brengen wordt iedereen opgeroepen oude waarnemingen door te geven en komende zomer op geschikte plekken naar de soort uit te kijken. 

Ecologie 
De volwassen dieren houden zich uitsluitend op in de directe omgeving van stromend water en jagen daar op allerlei kleinere insecten. Ze zitten graag boven het water op overhangende takken, of vliegen met een zeer karakteristieke, trage vlucht op zoek naar prooi of partners. Als de temperatuur hoog genoeg is, zijn de dieren van de ochtendschemering tot in de avondschemering actief. 

Eieren 

worden afgezet op droge plekken dicht bij het water. De larven, die er uit zien als grote larven van gewone gaasvliegen, leven vooral naast, maar deels ook in het water langs de oevers van beken en rivieren in helder, stromend water. Zij voeden zich met allerlei insectenlarven, maar vooral met de larven van dansmuggen Chironomidae. De larven overwinteren tijdens het tweede of derde larvenstadium. Verpopping vindt plaats in een gesponnen cocon op vochtige plaatsen, dicht bij het water. 

De vlekkentekening op de vleugels kan erg in intensiteit verschillen. De meeste exemplaren die in Nederland worden waargenomen hebben de donkere vlekkentekening, zoals het exemplaar op de foto. Er worden echter ook geregeld dieren gezien, waarbij de tekening veel minder duidelijk is of zelfs geheel ontbreekt. Desondanks, als de biotoop en de karakteristieke vlucht in ogenschouw wordt genomen, is het bijna niet mogelijk om deze soort te verwarren met andere grote gaasvliegen. 

Waar en wanneer? 
In Nederland is de watergaasvlieg alleen bekend uit het oosten en zuiden en kan daar verwacht worden op alle plaatsen waar schoon, stromend water te vinden is (figuur 1). Hoewel de populatiedichtheid soms groot is, zijn de populaties kwetsbaar vanwege de grote gevoeligheid voor vervuiling. De bekende vliegtijd is van half mei tot begin augustus met het hoogtepunt in juni. Er is slechts één generatie per jaar. De beste manier om de soort te zoeken is om in juni/juli onder bruggen te kijken. Paringsbereide individuen gebruiken namelijk donkere, windbeschutte plaatsen als ontmoetingsplek. Daarnaast zitten ze vaak aan de onderkant van zonbeschenen boven het waterhangende elzenbladeren. 

Waarnemingen doorgeven 
Waarnemingen kunnen per mail worden doorgegeven aan eis@naturalis.nl, of ingevoerd worden via de portals: waarneming.nl en telmee.nl.

coördinator

Willem Hogenes
EIS Kenniscentrum Insecten
Postbus 9517
2300 RA, Leiden


Watergaasvlieg. Foto Rene Krekels.

Kaart

Over EIS

Stichting EIS Kenniscentrum Insecten 
doet onderzoek aan insecten en andere ongewervelden en geeft voorlichting en adviezen over beheer en beleid.

Tentakel

Wilt u in het vervolg onze nieuwsbrief Tentakel ontvangen? Meldt u dan hieronder aan.
* Required

donateur

Word voor € 22,50 donateur en ontvang Nederlandse Faunistische Mededelingen en Entomologische Tabellen

Ja Ik word donateur

Contact

EIS Kenniscentrum Insecten
Postbus 9517
2300 RA Leiden
(+31) 071 7519314
eis@naturalis.nl   

Bezoekadres
Vondellaan 55 
2332 AA Leiden